بِسْمِ اللهِ، اَلْحَمْدُ ِللهِ وَالصَّلاَةُ وَالسَّلاَمُ عَلَى رَسُولِ اللهِ وَبَعْدُ

Çocuklarına Bağışta Adil Davranmamak

İnsanlardan bazıları hibe etmede ve bağışta çocuklarından bir kısmını diğerlerinden kasıtlı olarak ayrı tutarlar. Bu çocuklardan birinin hastalık, borç gibi nedenlerden dolayı ihtiyacı olup diğerlerinin olmaması, ya da örneğin Kur’an ezberine karşılık onu ödüllendirmesi, iş bulamaması, kalabalık bir aileye sahip olması, ilim talebiyle meşgul olması ve benzeri sebepler gibi şer’i bir gerekçe yoksa tercih olan görüşe göre haram kılınmış bir davranıştır.

Babanın, çocuklarından birine şer’i bir gerekçeyle bağışta bulunurken, diğer bir çocuğunun da bağışta bulunduğunun ihtiyacı gibi bir ihtiyacı olması durumunda ona da aynı şekilde bağışta bulunmaya niyet etmesi gerekir. Bunun en genel delili Allah-u Teâlâ’nın şu kavlidir:

“Adil davranın! Bu takvaya daha yakın olandır. Ve Allah’tan hakkıyla korkun.”

Maide 8

Bu konuyla doğrudan alakalı delil ise:

“Numan ibni Beşir (Radiyallahu Anh)’den gelendir. Babası onu Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)’e götürür ve şöyle der:

−Ben, bu oğluma bir köle bağışladım.

Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle dedi:

−‘Bütün çocuklarına aynısını bağışladın mı?’

Babası:

−Hayır, deyince, Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem):

‘Onu geri al’ dedi.”

Buhari Fethu’l-Bari 5/211

Başka bir rivayette de Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyuruyor:

“Allah’tan hakkıyla korkun ve çocuklarınız arasında adil davranın.”

Numan ibni Beşir (Radiyallahu Anh) şöyle dedi:

“Babam döndü ve verdiğini geri aldı.”

Bir rivayette de Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyuruyor:

“Öyleyse beni şahit tutma! Çünkü ben haksızlığa şahitlik etmem.”

Erkeğe mirasta olduğu gibi iki kadın nasibi verilir. Bu, İmam Ahmed bin Hanbel (Rahmetullahi Aleyh)’in görüşüdür.

Bazı ailelerin haline bakan, babaların Allah’tan korkmadan çocuklarından bir kısmını verdiği bağışlarla diğerlerinden üstün tuttuğunu görür. Böylelikle, birbirlerinden nefret etmelerine neden olur. Aralarına kin ve düşmanlık sokar. Örneğin; birine amcalarına benzediği için verir, diğerine dayılarına benzediği gerekçesiyle vermez.

Veya iki eşinden birinin çocuklarına diğerlerinin çocuklarına vermediğini verir. Birinin çocuklarını özel okullara gönderirken diğerinin çocuklarını göndermez. Bu ayrım kendisine dönecektir. Çünkü çoğunlukla, kendisine verlimeyen çocuk ileride babasına iyi davranmaz. Bağışta, çocukları arasında ayırım yapan kişiye Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurmuştur:

“Onların, sana karşı iyi davranmada eşit olmaları seni sevindirmez mi?”

Ahmed Müsned 4/269, Müslim 1623

Muhammed Salih el-Müneccid

سُبْحاَنَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلهَ إِلاَّ أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ