بِسْمِ اللهِ، اَلْحَمْدُ ِللهِ وَالصَّلاَةُ وَالسَّلاَمُ عَلَى رَسُولِ اللهِ وَبَعْدُ

Aracılık İçin Hediye Almak

İnsanlar arasında makam ve mevki sahibi olmak eğer şükrederse Allah’ın kuluna verdiği nimetlerden biridir. Bu nimetin şükrünü eda etmenin bir şekli de kendisine makam ve mevki verilen kimsenin bunu Müslümanların faydasına kullanmasıdır. Bu, Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)’in şu sözünün kapsamı dâhilindedir.

“Sizden kardeşine faydalı olmaya gücü yeten bunu yapsın.”

Müslim 4/1726

Makamını kullanıp, herhangi bir haram işlemeksizin ya da başkasının hakkına tecavüz etmeksizin, halis bir niyetle Müslüman kardeşini bir haksızlıktan kurtararak veya ona bir kazanç sağlayarak faydalı olan kimse Allah (Azze ve Celle) katında mükâfatlandırılır.

Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) bunu şu sözünde bildirmiştir:

“İyilikte aracılık edin ki sevaba giresiniz.”

Ebu Davud 5132, Buhari, Müslim

Bu aracılık ve ricacı olma karşılığı bir şeyler almak caiz değildir. Delili, şu hadistir.

Ebu Umame (Radiyallahu Anh) şöyle dedi:

“Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem):

‘Kim bir aracılık işinde ricacı olur, bunun üzerine kendisine bir şey hediye edilir ve bunu kabul ederse faiz kapılarından büyük bir kapıya girmiştir’ buyurdu.”

Ahmed Müsned 5/261, Albânî Sahihu’l-Cami 6292

Bazı insanlara maddi bir meblağ karşılığı makamını kullanması, aracı olması ve birinin tayini ya da işe alınması, başka birinin bir daireden veya bir bölgeden diğerine nakli, bir hastanın tedavisi ve benzeri işleri halletmesi şart koşulur. Az önce zikri geçen Ebu Umame (Radiyallahu Anh) hadisi gereğince ve tercih olan görüşe göre aracılık karşılığı alınan haramdır. Hatta hadisin zahiri, daha önce herhangi bir şart koşulmasa dahi aracılık karşılığı bir şeyler almayı kapsamaktadır.

Hayır yapan kimseye Kıyamet günü Allah katında karşılaşacağı mükâfat yeter. Hasan bin Sehl’e bir adam gelir ve bir işinde aracı olmasını ister. O da, bu işi halleder. Bunun üzerine adam teşekkür etmeye gelir. Hasan bin Sehl ona şöyle der:

−Niçin bize teşekkür ediyorsun? Biz, malın bir zekâtı olduğu gibi makamın da bir zekâtı olduğunu kabul ediyoruz.”

El-Adabu’ş-Şer’iyye, İbni Müflih 2/176

Burada şu farklılığa işaret edilmesi uygun olur. İş takibi ve gerekli muamelelerin tamamlanması için ücret karşılığı bir şahsı görevlendirmek şer’i şartlar çerçevesinde caiz olan kiralama kapsamındadır. Makamını ve mevkisini kullanarak para karşılığı aracılık yapmak ise haramdır.

Muhammed Salih el-Müneccid

سُبْحاَنَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلهَ إِلاَّ أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ